Kennsla gri peninga, bkhalds stjrnun. Allir lri og hjlpi til vi endurskpun fjrmla bkhaldsins, peninganna, ekki sst a hjlpa eim sem eru fastir gamla peningatrarkerfinu. Peningur er bkhald, skrifu tala.

etta er allt slensku og v auveldara a skilja a.

(Miki af eftirfarandi efni er r tvarpstti sem ingmaurinn Charles G. Binderup fr Nebraska flutti fyrir hlfri ld og fr Lucie Boulrice tk saman.)

Hvernig Amerka bj til sna eigin peninga ri 1750

Benjamin Franklin segir fr v sem geri Nja England velmegandi

Nlendurnar nutu meiri velsldar en heimalandi

Fyrir Sjlfstisyfirlsinguna (1776) og stri sem fylgdi kjlfari voru nlendur, sem voru hluti af v landi sem dag eru Bandarki Norur Amerku, eitt helsta djsn Englands. Nlendurnar voru kallaar Nja England og samanstu af 13 nlendum sem seinna uru upprunaleg rki hins mikla rkjasambands.

ri 1750 rkti mikil velsld Nja Englandi. Benjamin Franklin skrifai: Flk bj vi gngtir nlendunum og friur rkti llum landamrum. a var erfitt, jafnvel mgulegt, a finna ngari og meira velmegandi j allri jararkringlunni. ll heimili bjuggu vi farsld. Almennt lifi flki samkvmt hum siferislgmlum og menntun var tbreidd.

egar Franklin fr til Englands sem fulltri fyrir nlendurnar s hann allt arar astur: Vinnuflk heimalandinu jist af hungri og var plaga af ftkt sem a gat ekki fli. Strtin eru morandi betlurum og umrenningum, skrifai hann. Hann spuri enska vini sna hvernig v sti a Englandi, me llum snum aui, vri svona mikil rbirg meal verkalsstttanna.

Vinir hans svruu a England vri frnarlamb hrilegra astna: ar vri of margt verkaflk!

Hinir rku sgu a eir vru n egar sligair af skttum og gtu ekki borga meira til a koma til mts vi arfir og ltta ftkt hins mikla fjlda verkaflks. Nokkrir rkir Englendingar essa tma tru raun v sem hagfringurinn Thomas Malthus skrifai seinna; a str og farsttir vri nausynlegt til a hreinsa landi af umfram mannafla.

Flk London spuri Franklin hvernig amersku nlendunum tkist a safna ngum peningum til a halda uppi ftkraheimilum snum og hvernig r gtu sigrast essari plgu atvinnuleysis og rbirgar.

Franklin svarai: a eru engin ftkraheimili nlendunum og ef au vru til vru engir til a setja anga ar sem nlendunum er ekki ein einasta manneskja n atvinnu, hvorki betlari n umrenningur.

Vinir hans tru ekki eigin eyrum ea skildu hvernig etta gti staist.

eir vissu a egar ftkrahs og fangelsi Englandi yfirfylltust var vesalings vistmnnunum og fngunum skipa t eins og bpeningi og eir skildir eftir hafnarbakka nlendanna, ef eir lifu af rifnainn og skortinn sjferinni. ( daga var skuldsettu flki Englandi varpa fangelsi ef a gat ekki borga skuldir snar og fir sluppu aftur t ar sem eir gtu ekki unni sr inn peninga fangelsinu.)

ljsi alls essa spuru kunningjar Franklins hvernig hann gti tskrt essa trlegu velsld nlendum Nja Englands.

Franklin sagi vi : etta er einfalt ml! Vi gefum t okkar eigin papprspeninga. eir eru kallair nlenduselar Colonial Scrip. Vi gefum t til a borga umsaminn kostna og framlg eins og rkisstjrnin kveur. Vi fullvissum okkur um a eir su gefnir t ngilegu magni til a vrurnar flytjist auveldlega milli framleianda til neytanda. Me rum orum: Vi gtum ess a a su alltaf ngir peningar umfer fyrir hagkerfi.

ennan htt, me v a ba sjlf til okkar eigin papprspeninga, stjrnum vi kaupmttinum og urfum ekki a borga neinum vexti. v sji til, lgmt stjrnvld geta bi vari peningum og lna peninga umfer og dreifingu mean bankar geta aeins lna tknrna upph af skuldaviurkenningum snum, v eir geta hvorki gefi fr sr n eytt nema rlitlum hluta af v f sem flk arf a halda.

ar af leiir a mean bankarnir ykkar hr Englandi setja peninga umfer er alltaf hfustll sem arf a greia til baka me hum vxtum. Afleiingin af essu er a a er alltaf of lti peningamagn umfer til a geta ri verkamenn fullt starf.

i hafi ekki of marga verkamenn, i eru me of lti af peningum umfer og eir sem eru umfer bera eilfa byri greianlegrar skuldar og okurs.

Franklin hefi ekki tt a vera svona rltur rleggingar snar sem brust brtt til eyrna valdamikilla enskra bankamanna. eir voru fljtir a nota hrif sn til a lta breska ingi setja lg sem bnnuu nlendunum a nota nlenduselana sna. Nju lgin skipuu svo fyrir um a aeins skyldi nota gjaldmiil sem vri innleysanlegur gull- og silfurmyntum sem bankar Englandi ltu t of litlu magni.

Og ar me byrjai s plga peninga sem eru grundvallair skuld, sem hafa san frt amersku flki miklar rengingar, sem og flki Evrpu.

Fyrstu lgin til a koma reglu nlendupeninga voru sett breska inginu ri 1751 og san var auki vi au 1763.

Franklin greindi fr v a aeins ri eftir a banni vi notkun nlenduselunum, Colonial Scrip,kom til framkvmda voru gtur nlendanna fullar af atvinnulausu flki og betlurum, alveg eins og hann hafi s Englandi, v a var ekki til ng af peningum til a borga fyrir vrur og vinnu.

(Munum, a var ekki til ngjanlegt bkhald, peningar, til a a mtti fra bkhald um vinnu flksins.jg)

Me njum lgum ensku bankanna hafi fjrmagn umfer veri skori niur um helming.

Franklin btti v vi a etta vri hin upprunalega og sanna sta fyrir amersku byltingunni en ekki skattar ea lgin um stimpilgjald, eins og brnum okkar hefur veri kennt margar kynslir sgubkum.

Svo kynslum skiptir hefur fjrmlamnnum (bankamnnum) tekist a fjarlgja r sgubkum allar upplsingar sem geta varpa ljsi eirra eigin rabrugg og sviksemi sem verndar vald eirra yfir flkinu.

Franklin, einn aalhfunda amerska sjlfstisins, setti etta skrt fram: Nlendurnar hefu me glu gei greitt svoltinn skatt af tei og rum vrum, hefi ekki veri fyrir ftktina sem var til vegna slmra hrifa enskra bankamanna og ingsins sem skilai sr hatri nlendanna gar Englands og san byltingunni.

Arir miklir stjrnmlamenn ess tma, ar meal Thomas Jefferson, John Adams og George Jackson, tku undir etta sjnarmi Franklins og seinna einnig Andrew Jackson og Martin Var Buren.

Abraham Lincoln og John Kennedy gfu t rkispeninga (sovereign money), James Garfield reyndi a og allir rr ltust embtti.

Einstaklega hreinskilinn enskur sagnfringur, John Twells, skrifai og fjallai um peningana nlendunum, nlenduselana, the Colonial Scrip:

a var undir v peningakerfi sem amerskar nlendur blmstruu svo rkulega a Edmund Burke gat skrifa annig um r: Ekkert sgu heimsins jafnast vi framfarir eirra og hrifin ar af leiddu til hamingju flksins.

Hann btti vi: slmum degi tk breska ingi fr Amerku eirra eigin gjaldmiil, bannai alla frekari tgfu slkra peninga, eir voru ekki lengur lgmtur gjaldmiill, og skipai svo fyrir a allir skattar skyldu greiddir breskri mynt.

hugi n afleiingarnar: essar hmlur greislumili lamai allt atvinnulf. Hrun tk vi essum ur blmstrandi nlendum, erfileikar bru a dyrum hj llum fjlskyldum og llum fyrirtkjum, ngja var a rvntingu og ni eim hum, svo g vitni dr. Johnson, ar sem mannleg nttra rs upp og krefst rttar sns.

Annar sagnfringur, Peter Cooper, tk smu afstu. Eftir a Franklin tskri fyrir melimum ingsins stuna fyrir velgengni nlendanna skrifai Cooper: Eftir a Franklin skri fr raunverulegri orsk fyrir velmegun nlendanna setti ingi lg sem bnnuu notkun essara peninga til a borga skatta. essi tilskipun, sem greinilega var bresku bankamnnunum, sem stu bak vi krnuna, hag, fri flkinu svo marga annmarka og svo mikla ftkt a hn var a meginorsk byltingarinnar. Afnm nlendugjaldmiilsins var miklu gildari sta fyrir hinni almennu uppreisn en te- og stimpilgjldin.

dag, Amerku sem og Evrpu, erum vi undir stjrnskipulagi sela bankamanna stainn fyrir sela hinna fullvalda rkja. ar af leiandi: grarlegar skuldir almennings, endalaus vaxtakostnaur (okur), skattar sem eyileggja kaupmtt og rna flk framleislu sinni, og afleiingin er meiri styrking hins fjrhagslega einris.

Hvar eigum vi a byrja til a leirtta undirferli bankamannanna?

Fyrsta skrefi peningalegum umbtum, eins og fleiri og fleiri agerahpar me menntuu og gfuu flki innanbors berjast fyrir, er einmitt endurnjun bankanna: skuldum skipt t fyrir skuldlausa peninga af rttkjrnum ar til brum stjrnvldum, bandarska inginu, og annars staar; breska inginu og ekkum stjrnvldum. a er skylda essara rkisstjrna a jna og vernda jir snar en ekki a leyfa fjrhagslegum rningjabarnum a eyileggja r. Vi verum a binda endi einri peningaaflanna!

a verur brtt augljst a vi urfum a afnema selabankakerfi sem selabanka einkaeign sem a hluta til strist af erlendum hagsmunum.

Bandarska fjrmlaruneyti verur a taka yfir sannprfun reikningsskilum milli banka og almennum bnkum kerfinu okkar ekki lengur a vera heimilt a ba til ea gefa t skuldir me aukinni innborgun brotafora (fractional reserve deposit expansion). Skuldapeningakerfi gefur aldrei af sr peninga til a borga vexti svo bankarnir eignast a lokum allar eignir flksins me v a svipta veola rtt til eignar sinnar vegna vanefnda veskuld; alveg eins og Thomas Jefferson sagi a myndi gerast.

000

English

sl- address

We issue our own paper money. It's called 'Colonial Scrip.' We make sure it's issued in proper proportion to make the goods pass easily from the producers to the consumers. there is always adequate money in circulation for the needs of the economy.

13.3.2018 | 01:56

Egilsstair, 16.03.2018 Jnas Gunnlaugsson


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband